| Stanisław Florian Alberti | |
|---|---|
| Data urodzenia | 27 listopada 1895 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 1940 |
| Miejsce śmierci | ZSRR |
| Wykształcenie | |
| Uczelnie | Uniwersytet Wiedeński; Uniwersytet Jagielloński |
| Stopnie naukowe | doktor prawa; doktor filozofii; doktor historii sztuki |
| Zawód i działalność | |
| Zawód | prawnik, publicysta, tłumacz, starosta |
| Służba wojskowa | Legionista; kapitan piechoty Wojska Polskiego |
| Stanowiska | |
| Administracja | starosta powiatu dąbrowskiego (1929); starosta powiatu bialskiego (1930–1939) |
| Wybrane publikacje | |
| Przekłady | m.in. Thomas Mann, Karel Čapek, Vladislav Vančura, Jiří Wolker |
| Odznaczenia | |
| Polskie | Krzyż Walecznych (trzykrotnie); Złoty Krzyż Zasługi (1937); medale pamiątkowe |
Stanisław Florian Alberti był prawnikiem i działaczem administracyjnym, który łączył służbę wojskową z działalnością publicystyczną i translatorską. Jako oficer uczestniczył w walkach w 1918–1920, a w okresie międzywojennym pełnił funkcje starosty i redagował tłumaczenia literatury słowiańskiej i niemieckiej.
Życiorys i służba wojskowa
Urodził się w rodzinie Stanisława i Marii Alberti. W 1914 ukończył VIII klasę i zdał egzamin dojrzałości w gimnazjum św. Anny w Krakowie. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich i służył w 2 pułku piechoty. Podczas walk został ranny 16 kwietnia 1916; wskutek obrażeń w Wiedniu amputowano mu prawą rękę.
Po rekonwalescencji podjął studia prawnicze w Wiedniu, a następnie kontynuował naukę na Wydziale Prawnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w 1922 uzyskał absolutorium i stopień doktora praw. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 zgłosił się do Wojska Polskiego i brał udział w walkach o granice państwa. W latach 1918–1921 pełnił służbę na różnych stanowiskach operacyjnych i sztabowych; 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana piechoty.
Praca administracyjna i działalność publicystyczna
W okresie międzywojennym Alberti przeszedł do służby administracyjnej. Od lipca 1928 pracował w starostwie powiatu włodzimierskiego, a 28 czerwca 1929 mianowano go starostą powiatu dąbrowskiego z siedzibą w Dąbrowie Tarnowskiej. Od 13 grudnia 1930 do września 1939 pełnił funkcję starosty powiatu bialskiego z siedzibą w Białej Krakowskiej.
Był aktywny w organizacjach społecznych: był wiceprezesem zarządu powiatowego Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny i członkiem zarządu powiatowego Obozu Zjednoczenia Narodowego. Należał do komitetu akcji „Jaar-Piłsudski” oraz do Krajowego Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Budowy Muzeum Narodowego w Krakowie.
Tłumaczenia, wydawnictwa i działalność literacka
Alberti był znawcą literatury słowiańskiej i niemieckiej oraz wydawcą „Biblioteki Słowiańskiej”. Tłumaczył utwory autorów słowackich, czeskich i niemieckich. W okresie międzywojennym publikował artykuły o Zakopanem i Tatrach, o teatrze Witkacego oraz o twórczości Jana Kasprowicza i malarstwie Rafała Malczewskiego.
Do przekładów przypisuje się m.in. pozycje wydane w 1927: przekład Thomas Mann (Pan i pies: Sielanka), przekłady z czeskiego — Vladislav Vančura (Piekarz Jan Marhoul), Jiří Wolker (Gość w domu) oraz zbiór aforyzmów Karela Čapka wydany z jego tłumaczeniem.
Aresztowanie, śmierć i upamiętnienie
Po wybuchu II wojny światowej jako emerytowany oficer zgłosił się ponownie do służby w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 został aresztowany przez władze radzieckie we Lwowie. Na wiosnę 1940 zamordowało go NKWD; jego nazwisko pojawiło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej.
Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni. 26 listopada 2009 na budynku przy placu Wojska Polskiego 11 w Bielsku-Białej odsłonięto tablicę pamiątkową honorującą Stanisława i Kazimierę Alberti.
