środa, 16 września Imieniny: Kornel, Cyprian, Edyta
Kraków
Teraz środa, 16 września 2026

Marian Albiński — polonista, pedagog i literaturoznawca

Znani z miasta Karolina Zawadzka 3 min czytania

Marian Albiński
Fot. Niegodzisie · „Marian Albiński, Bolesław Albiński, Apolonia Albińska (grób)” · licencja CC BY 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Marian Włodzimierz Albiński był polskim polonistą, pedagogiem i literaturoznawcą, znanym z prac nad zastosowaniem psychoanalizy w badaniach literackich oraz z działalności społecznej związanej z Wawrem.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoMarian Włodzimierz Albiński (ps. Ajaks)
Urodzenie25 marca 1892, Kraków
Śmierć21 kwietnia 1978, Warszawa
PochówekCmentarz w Marysinie Wawerskim
Zawód i role
Zawódpolonista, pedagog, literaturoznawca, krytyk, dziennikarz
Ranga wojskowamajor Wojska Polskiego
Działalność lokalnaZwiązany z Wawrem; kustosz Regionalnego Muzeum Pamiątek
Wykształcenie i odznaczenia
WykształcenieUniwersytet Jagielloński; doktorat na Uniwersytecie Warszawskim (1922)
OdznaczeniaKrzyż Niepodległości

Marian Albiński zajmował się literaturą i wychowaniem, łącząc pracę naukową z publicystyką i działalnością społeczną. W swoich opracowaniach podejmował tematykę psychologicznych podstaw twórczości oraz praktyczne zastosowania teorii psychicznych w wychowaniu.

Życiorys i wykształcenie

Syn Stanisława Albińskiego, mierniczego, uczęszczał najpierw do IV Gimnazjum w Krakowie, a następnie do Gimnazjum im. Sobieskiego. Studia odbył na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1910/1911–1913/1914. Podczas studiów otrzymał nagrodę Akademii Umiejętności w Krakowie i odbył podróże naukowe do miast takich jak Monachium, Wiedeń, Zurych, Padwa, Florencja, Rzym i Neapol.

Jeszcze przed I wojną światową zaangażował się w ruch niepodległościowy. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich – najpierw w Wiedniu, potem w Krakowie. Po wybuchu wojny poszedł na front z I Brygadą Legionów Polskich. W okresie formowania struktur wojskowych współpracował przy redakcji „Dziennika Urzędowego Komisariatu Wojsk Polskich w Kielcach”. W 1917 roku został powołany do Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu w Warszawie.

Kariera zawodowa, badania i publikacje

W 1922 roku uzyskał tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. W kolejnych latach związany był z resortem wojskowym; w 1924 roku trafił do Wydziału Indywidualizacji Żołnierza w Ministerstwie Spraw Wojskowych, a następnie kierował referatem oświatowo-kulturalnym w Dowództwie Okręgu Korpusu nr 1 w Warszawie. Pisał artykuły do „Polski Zbrojnej” i zajmował się zagadnieniami wychowawczymi w wojsku.

Zainteresowania naukowe Albińskiego obejmowały badania literackie z zastosowaniem metod psychologicznych. Wspólnie z Ludwikiem Jekelsem w 1924 roku przetłumaczył Trzy rozprawy z teorii seksualnej Zygmunta Freuda. Prowadził studia nad psychologicznymi podstawami utworów oraz nad wykorzystaniem psychoanalizy w pedagogice.

Działalność społeczna i zaangażowanie w Wawrze

Podczas II wojny światowej zorganizował wraz ze Stanisławem Krupką szkołę zawodową w Wawrze, która działała również jako zakonspirowana szkoła ogólnokształcąca. Od listopada 1943 roku pełnił funkcję kustosza Regionalnego Muzeum Pamiątek funkcjonującego w Wawrze.

W dwudziestoleciu międzywojennym był redaktorem regionalnego miesięcznika historyczno-społecznego „Na Straży”, wydawanego w latach 1937–1939. Należał do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Został odznaczony Krzyżem Niepodległości. Zmarł 21 kwietnia 1978 roku w Warszawie i został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Wybrane prace

Poniżej kilka tytułów reprezentujących zakres badań i działalności Albińskiego:

  • „Józef Korzeniowski jako pisarz dramatyczny” (1912)
  • „Wstęp do badań estetycznych nad powieścią polską” (1914)
  • „Symbole niewoli i zmartwychwstania narodu w twórczości Stanisława Wyspiańskiego” (1916)
  • „Stan badań psychoanalitycznych w zakresie twórczości literackiej” (1923)
  • „Wojsko – szkołą charakterów” (1927)
  • Przekład z Ludwikiem Jekelsem: „Trzy rozprawy z teorii seksualnej” (1924)

Najczęstsze pytania

Z czym związane były badania Mariana Albińskiego?
Z badań nad psychologicznymi podstawami twórczości literackiej oraz z praktycznym wykorzystaniem psychoanalizy w pedagogice i analizie literackiej.
Jaką rolę pełnił Albiński w czasie II wojny światowej w Wawrze?
Wspólnie ze Stanisławem Krupką zorganizował szkołę zawodową działającą także jako zakonspirowana szkoła ogólnokształcąca oraz był kustoszem Regionalnego Muzeum Pamiątek.
Czy Marian Albiński pełnił funkcje wojskowe?
Tak. Był żołnierzem biorącym udział w działaniach Legionów Polskich i osiągnął stopień majora Wojska Polskiego; pracował też w wydziałach oświatowych resortu wojskowego.
Gdzie znajduje się grób Mariana Albińskiego?
Został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Karolina Zawadzka

Nazywam się Karolina Zawadzka i w redakcji bronowickaspizarnia.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Krakowem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również