Plac Jana Matejki to miejski plac w dzielnicy I Stare Miasto Krakowa, położony pomiędzy ulicami Basztową i Warszawską na terenie historycznego Kleparza. Teren placu zajmował kiedyś wschodnią część rynku kleparskiego, przy którym stał ratusz i jatki, a przestrzeń używano także jako przedpole Barbakanu.
Skąd pochodzi nazwa i jak powstał plac?
Kleparz funkcjonował od średniowiecza; rynek powstał zapewne w XIV wieku. W 1791 Kleparz został przyłączony do Krakowa. W XIX wieku rynek kleparski uległ podziałowi. W miejsce centralnej zabudowy wyrosły obiekty o nowej funkcji: główny gmach Akademii Sztuk Pięknych, szkoła miejska oraz gmach Dyrekcji Kolei, który dziś tworzy zachodnią pierzeję placu. Do 1882 roku plac nosił nazwę plac Główny; obecną nazwę otrzymał po nadaniu Janowi Matejce honorowego obywatelstwa miasta.
Jaki pomnik stoi na placu?
Na placu stoi Pomnik Grunwaldzki, odsłonięty w 1910 roku z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Projekt pomnika opracował Antoni Wiwulski, a jego powstanie finansował Ignacy Paderewski. Pomnik został zniszczony w czasie okupacji niemieckiej. W 1976 roku dokonano jego rekonstrukcji. Przed pomnikiem umieszczono marmurową płytę Grobu Nieznanego Żołnierza.
Co jeszcze znajduje się na placu?
W północno‑wschodnim narożniku, przy skrzyżowaniu ulic Warszawskiej i Kurniki, stoi kościół św. Floriana. Świątynia pochodzi z XII wieku i była wielokrotnie przebudowywana. Z placu przy kościele w przeszłości rozpoczynała się tzw. "Droga Królewska" prowadząca na Wawel.
Wzdłuż placu powstała zabudowa z okresu późnego XIX i pierwszej połowy XX wieku. W miejscu dawnej, drewnianej zabudowy wschodniej pierzei powstały budynek Narodowego Banku Polskiego oraz czynszowe kamienice. W zachodniej pierzei stoi gmach Dyrekcji Kolei, nad którym wzniesiono reprezentacyjne elewacje zgodne z rozwojem tej części miasta.
Na placu znajdują się także budynki o wyodrębnionych funkcjach kulturalnych i użyteczności publicznej. Do wyróżniających się obiektów należą: gmach główny Akademii Sztuk Pięknych, budynek szkoły miejskiej oraz pawilony zaprojektowane przez różnych architektów przełomu XIX i XX wieku, w tym projekty sporządzone przez Macieja Moraczewskiego, Teodora Hoffmanna i innych.
Informacje praktyczne
- Adres: plac Jana Matejki, 30-962 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (2 495 opinii)
