Wtorek, 17 listopada Imieniny: Elżbieta, Grzegorz, Salomea
Teraz Wtorek, 17 listopada 2026

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie

Przewodnik Zbigniew Baran 3 min czytania

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN
Fot. Delimata · „Muzeum Geologiczne PAN w Krakowie” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie to placówka badawczo‑muzealna zgromadzająca zbiory geologiczne o historii sięgającej XIX wieku. W zasobach znajdują się m.in. największa w Polsce kolekcja meteorytów oraz unikatowe okazy minerałów.

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN działa w krakowskim ośrodku badawczym Polskiej Akademii Nauk. Zbiory muzeum obejmują kolekcje dokumentalne, porównawcze oraz dydaktyczne. Placówka prezentuje stałą wystawę o budowie geologicznej okolic Krakowa oraz okresowo organizuje ekspozycje czasowe.

Historia

Zbiory, które dały początek muzeum, zaczęto gromadzić w 1865 roku. Początkowo opiekę nad materiałem sprawowała Komisja Fizjograficzna przy Towarzystwie Naukowym Krakowskim, potem Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku zbiorami zajmowało się Muzeum Przyrodnicze PAU.

Po utworzeniu Polskiej Akademii Nauk w 1954 roku część zbiorów trafiła do Pracowni Geologiczno‑Stratygraficznej. Z tej pracowni wywodzi się dzisiejsze muzeum geologiczne funkcjonujące przy Instytucie Nauk Geologicznych PAN.

Siedziba

Muzeum mieści się w zabudowaniach sąsiadujących z muzeum archeologicznym. W tym miejscu od początku XVII wieku stały budynki klasztoru i kościoła św. Michała należące do karmelitów bosych. Po przeniesieniu zakonu w 1797 roku zabudowania przekształcono w więzienie.

W ciągu historii obiekt pełnił różne funkcje: w XIX wieku w miejscu kościoła urządzono siedzibę sądu karnego, a w 1880 roku w jednym z budynków odbył się pierwszy masowy proces socjalistów polskich z Ludwikiem Waryńskim jako głównym oskarżonym — upamiętnia to tablica pamiątkowa. Po wojnie w części obiektów działał Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W latach 60. XX wieku na terenie dawnego zespołu klasztornego wzniesiono budynek, który stał się siedzibą geologicznej placówki PAN, a w 1966 roku utworzono Pracownię i Muzeum Geologii Młodych Struktur. W piwnicach zachowały się fragmenty murów wczesnośredniowiecznych fortyfikacji osady Okołu.

Zbiory

Zbiory muzeum zorganizowano w kolekcje. W zasobach znajdują się 132 kolekcje dokumentalne — niektóre liczą wiele tysięcy okazów — oraz 72 kolekcje porównawcze i 2 kolekcje dydaktyczne. Kolekcje obejmują minerały, skamieniałości i próbki ilustrujące budowę geologiczną regionu.

Muzeum posiada największą w Polsce kolekcję meteorytów — 333 okazy. Do szczególnie cennych eksponatów należy wielka szczotka kryształów halitu z kryształami do 10 cm, wydobyta w 1901 roku w Grotach Kryształowych w Wieliczce.

Jak wygląda wystawa stała?

Wystawa stała nosi tytuł „Budowa geologiczna obszaru krakowskiego” i ma charakter popularnonaukowy. Przygotowano ją pod kierunkiem prof. Ryszarda Gradzińskiego. Tematem ekspozycji jest geologia rejonów położonych na północ od Karpat.

Wystawa składa się z trzech uzupełniających się części: stratygraficzno‑litologicznej, paleontologicznej oraz części poświęconej tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej obszaru.

Czy muzeum bierze udział w imprezach popularyzatorskich?

Od 2007 roku muzeum regularnie uczestniczy w corocznej Nocy Muzeów. Placówka bierze też udział w Dniach Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich — jesiennej inicjatywie organizowanej przez Stałą Konferencję Dyrektorów Muzeów Krakowskich we współpracy z Urzędem Miasta Krakowa.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzą zbiory Muzeum Geologicznego ING PAN w Krakowie?
Zbiory zaczęto gromadzić w 1865 roku. Początkowo gromadziła je Komisja Fizjograficzna Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, potem Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku Muzeum Przyrodnicze PAU. Po 1954 roku część materiału trafiła do Pracowni Geologiczno‑Stratygraficznej PAN.
Ile meteorytów znajduje się w zbiorach muzeum?
Muzeum posiada największą w Polsce kolekcję meteorytów obejmującą 333 okazy.
Na czym koncentruje się wystawa stała muzeum?
Wystawa stała „Budowa geologiczna obszaru krakowskiego” prezentuje geologię terenów na północ od Karpat. Ekspozycja zawiera część stratygraficzno‑litologiczną, paleontologiczną oraz część o tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Zbigniew Baran

Nazywam się Zbigniew Baran i w redakcji bronowickaspizarnia.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Krakowie i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również