Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa to rzymskokatolicki kościół konwentualny zakonu jezuitów, położony w Krakowie w dzielnicy II Grzegórzki na obszarze znanym jako Wesoła. Modernistyczna bryła świątyni łączy elementy młodopolskie z nawiązaniami do tradycji romańskiej, gotyckiej i barokowej, co wyróżnia ją wśród krakowskich realizacji sakralnych początku XX wieku.
Jak powstała bazylika?
Zakon jezuitów osiedlił się w tym miejscu w 1868 roku. Dwa lata później wzniesiono pierwszą kaplicę, która po kilkudziesięciu latach okazała się za mała wobec potrzeb wspólnoty. W 1903 roku podjęto decyzję o budowie nowej, okazałej świątyni, a projekt przygotował architekt Franciszek Mączyński.
Kamień węgielny poświęcono 1 listopada 1909 roku. Prace budowlane trwały do 1912 roku, natomiast wyposażenie i zdobienie przyniosły przedłużenie inwestycji z powodu działań wojennych. Konsekracja świątyni miała miejsce 29 maja 1921 roku i dokonał jej biskup sufragan krakowski Anatol Nowak w obecności 24 innych biskupów.
Co wyróżnia architekturę i elewacje?
Architekt Mączyński odwołał się do modernizmu, łącząc go z formami romańskimi, gotyckimi i barokowymi. Fasada i mury zbudowano z czerwonej cegły, z wykorzystaniem szarego kamienia do obramowań okien i detali. Wieża kościelna osiąga wysokość 68 metrów i należy do wyższych w Krakowie.
W zwieńczeniach okien umieszczono mozaiki herbów miast, które uczestniczyły w budowie świątyni. Nad głównym portalem umieszczono mozaikę Przebicie boku Chrystusa według projektu Jana Bukowskiego. Rzeźby pod wieżą zaprojektował Xawery Dunikowski; kamienną figurę Chrystusa wyrzeźbił Karol Hukan, a boczne postacie odlano z ołowiu w 1913 roku. Pomnik twórcy świątyni, Franciszka Mączyńskiego, autorstwa Dunikowskiego pochodzi z 1912 roku; figurę z brązu ofiarowała jezuitom wdowa po architekcie w 1953 roku.
Co znajduje się we wnętrzu?
Wnętrze podzielono na trzy nawy. Sklepienia wykonano jako pierwsze w Krakowie z żelbetu. Posadzka nawiązuje do wzorów spotykanych w kościołach starochrześcijańskich. W latach 1914–1918 Jan Bukowski wykonał polichromię sklepień, a ławki zaprojektował sam Franciszek Mączyński.
Ołtarz główny powstał w latach 1915–1920 według projektu Mączyńskiego. Fryz mozaikowy w prezbiterium, zaprojektowany w 1913 roku przez Piotra Stachiewicza, wykonała firma Angelo Gianese w Wenecji; mozaikę umieszczono w kościele w 1921 roku. Ma ona około 30 metrów długości i przedstawia hołd składany Chrystusowi przez świętych i błogosławionych polskich oraz naród polski prowadzony do Jezusa przez królową Jadwigę i Władysława Jagiełłę.
W sześciu bocznych ołtarzach znajdują się rzeźby z stiuku autorstwa Karola Hukana z okresu 1920–1930. Szczególną uwagę przyciąga Ołtarz Matki Boskiej Anielskiej, który historycy sztuki uznają za jedno z cenniejszych polskich dzieł sakralnych okresu międzywojennego.
Jakie organy znajdują się w bazylice?
Organy pochodzą z 1928 roku i wykonała znana firma braci Riegerów z Karniowa, opus 2317. Instrument przeszedł kilka remontów, ostatni w 2007 roku. Obecnie dysponuje on 47 głosami i trakturą elektryczną.
Stacje drogi krzyżowej zakupiono we Francji w 1937 roku z przeznaczeniem do kościołów w Kołomyi; po II wojnie światowej przewieziono je do Krakowa w 1946 roku i zamontowano w 1959 roku. W prezbiterium znajdują się także mozaiki i dekoracje wykonane według projektów polskich artystów współpracujących przy wyposażeniu świątyni.
Informacje praktyczne
- Adres: Mikołaja Kopernika 26, 31-501 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 6:00–19:00, pn–sob 6:00–12:00, pn–sob 14:00–19:00
- Telefon: +48126293414
- Strona internetowa: bazylika.jezuici.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (1 028 opinii)
