Kopiec Krakusa znajduje się w Krakowie, w dzielnicy XIII Podgórze, na prawym brzegu Wisły. Usypano go na najwyższym wzniesieniu wapiennego zrębu Krzemionek — Wzgórzu Lasoty (271 m). Od podstawy mierzy około 16 m wysokości; średnica u podstawy wynosi 57 m, u szczytu około 8 m, a jego objętość to 19 100 m³.
Gdzie znajduje się Kopiec Krakusa?
Kopiec stoi na wzniesieniu będącym częścią skał wapiennych Krzemionek. Położenie na Wzgórzu Lasoty nadaje mu widoczny profil w panoramie południowej części miasta. W historycznej Małopolsce obok kopca krakowskiego zachowały się także duże nasypy kurhanowe w Krakuszowicach, Leszczkowie, Sandomierzu, Sólcy, Święcicy i Złotej.
Jakie badania archeologiczne przeprowadzono?
W latach 1934–1937 Polska Akademia Umiejętności przeprowadziła wykopaliska pod kierunkiem Józefa Żurowskiego i Franciszka Jakubika; prace sfinansował redaktor naczelny „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” kwotą 100 000 zł. Badacze wykopali w kopcu zwężający się ku dołowi lej — początkowo planowano zbadać 4% powierzchni podstawy, ostatecznie odsłonięto około 60% tej powierzchni. W wykopach znaleziono ślady osadnictwa z końca kultury łużyckiej oraz zabytki ruchome; wewnątrz ujawniono szkielet dziecka i palenisko, lecz te znaleziska powstały w czasie sypania kopca i nie nadawały się do datowania.
Badania odsłoniły też konstrukcję wewnętrzną opartą na wysokim słupie z promieniowo rozmieszczonymi, wiklinowymi przegrodami. Przegrody wypełniono mocno ubitą ziemią i kamieniami, co zapewniało trwałość nasypu. W kolejnych badaniach z lat 70. XX wieku wykryto przedmioty związane z kulturą przeworską oraz stanowiska kultury łużyckiej i pomorskiej w pobliżu kopca.
Jakie są hipotezy dotyczące pochodzenia i funkcji kopca?
Twórcy i czas powstania kopca pozostają niepewni, choć wysunięto wiele hipotez. Jan Długosz łączył kopiec z legendarnym założycielem Krakowa, o imieniu Krak. Historycznie wzgórze należało do rodziny Awdańców; jedna z hipotez etymologicznych wiąże nazwę z komesem Lassotą.
Wśród interpretacji archeologicznych i historycznych pojawiają się propozycje pochówku władcy, pochodzenia celtyckiego, a także wpływów awarskich ze względu na znalezioną brązową skuwkę typu awarskiego w dolnych partiach kopca. Prof. Andrzej Buko datował powstanie kopca między końcem VIII a połową X wieku — górną granicę datowania wsparł srebrny denar czeski Bolesława II (972–999) odnaleziony pod darnią na szczycie. Prof. Janusz Kotlarczyk sugerował pochodzenie celtyckie, a inni badacze wskazywali na możliwe związki ze Skandynawią, kulturami scytyjską czy hunską. Ogólnie funkcja pochówkowa lub kultowa uważana jest za prawdopodobną; teorie o roli obronnej czy sygnalizacyjnej uznano za mniej przekonujące z powodu relacji nakładu pracy do efektu.
Co zmieniło się w XIX i XXI wieku?
W XIX wieku kopiec włączono w system austriackich fortyfikacji. Wokół nasypu powstały wał ziemny, mur i fosa, a w obrębie fortyfikacji zbudowano koszary — fort cytadelowy 33 "Krakus". W okresie międzywojennym część tych obiektów zniwelowano.
Prace rewitalizacyjne rozpoczęły się w 2012 r.; projekt prowadzi krakowski architekt Piotr Orzeszek z pracowni Stvosh, a inwestycję realizuje Miasto Kraków etapami od 2013 r. Zakres prac obejmuje zagadnienia architektoniczne, konserwatorskie, archeologiczne, geologiczne, hydrogeologiczne i konstrukcyjne, a także studia widokowe i przyrodnicze. Rewitalizacja obejmuje też otoczenie kopca — przebudowę dróg i ścieżek, schodów terenowych i oświetlenia, odkrycie dawnych umocnień i koszar oraz stworzenie tematycznych ścieżek pieszych i rowerowych wraz z oznakowaniem terenu.
Objętość kopca wynosi 19 100 m³.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-543 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (11 317 opinii)
