Kopiec Kościuszki stoi w zachodniej części Krakowa w Dzielnicy VII Zwierzyniec. Powstał jako pomnik upamiętniający działalność i pamięć o Tadeuszu Kościuszce. Wokół kopca zachowały się elementy dawnego Fortu nr 2 "Kościuszko", w których mieści się siedziba komitetu opiekującego się kopcem oraz kilka wystaw stałych i czasowych.
Historia kopca
Pomysł budowy powstał po śmierci Tadeusza Kościuszki w 1817 roku; decyzję o usypaniu kopca zatwierdził Senat Rządzący Wolnego Miasta Krakowa w lipcu 1820 roku. Uroczyste rozpoczęcie sypania miało miejsce 16 października 1820 roku. Prace trwały trzy lata i w dużej części wykonywali je ochotnicy; kopiec oddano do użytku 25 października 1823 roku. Przy końcowej budowie zastosowano tradycyjny model krakowskich kopców, uznawanych za symbole trwałości.
W okresie zaborów i fortyfikacji Krakowa teren kopca oraz przyległe wzgórza przejęły władze wojskowe Austrii. W latach 1850–1856 wokół kopca wzniesiono umocnienia, w tym Fort nr 2. Na przestrzeni kolejnych dekad kopiec pełnił różne funkcje — m.in. stanowisko obserwacyjne w czasie wojen — a w XX wieku znalazł się pod opieką lokalnej społeczności i stał się celem wycieczek.
Co znajduje się przy kopcu?
Siedziba Komitetu Kopca Kościuszki mieści się w obiektach Fortu nr 2 "Kościuszko". W trzech zabudowaniach fortu udostępniane są wystawy stałe i czasowe. W Bastionie V działa wystawa muzealna z ekspozycjami „Kościuszko – Rozdział I” oraz „Kopce Krakowskie”. W Kaponierze południowej znajdują się: galeria figur woskowych „Polaków drogi do wolności” oraz wystawa „Twierdza a Miasto Kraków – 1846–1918”. Fragmenty kurtyny fortecznej (Kurtyna I–V południowa) pełnią funkcję Centrum Wystawienniczo‑Konferencyjnego im. T. Kościuszki, gdzie prezentowane są wystawy czasowe i ekspozycje gościnne, w tym projekty o charakterze historycznym i technicznym.
Przy kopcu funkcjonuje również Muzeum Kościuszkowskie, które jest związane z działalnością Komitetu opiekującego się pomnikiem.
Dalsze losy, renowacje i status
W drugiej połowie XX wieku podejmowano prace rozbiórkowe i zabezpieczające związane z poaustriackimi zabudowaniami fortecznymi. W efekcie częściowa rozbiórka trwała do 1957 roku, ale część fortyfikacji zachowano i adaptowano. W 1997 roku intensywne ulewy poważnie uszkodziły kopiec. Na remont zebrano środki i odnowiony kopiec udostępniono ponownie 10 listopada 2002 roku. W 2013 roku zakończono prawie dwuletnią restaurację zabytkowej kurtyny I–V Fortu nr 2 i utworzono między murami centrum wystawiennicze.
W grudniu 2017 roku Kopiec Kościuszki wraz z otoczeniem został ustanowiony pomnikiem historii przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Dane techniczne i widoki
Wysokość kopca wynosi 35,54 m, a jego wysokość nad poziomem morza to 330,14 m. Kopiec stoi 131,14 m ponad poziomem Wisły. Średnica kopca mierzy 73,25 m, a średnica z wałem oporowym to 90,7 m. Platforma widokowa ma 8,5 m średnicy. Objętość kopca szacuje się na około 167 000 m³, a stopień nachylenia zboczy wynosi 46°–51°. Z wierzchołka rozciągają się panoramy okolicy, co od dawna przyciągało wycieczki i odwiedzających.
Jak dojechać i zasady zwiedzania?
Kopiec ma połączenie autobusowe z centrum Krakowa. Zwiedzanie obiektu jest zwykle objęte opłatą, z wyjątkiem kilku dni w roku, kiedy dostęp bywa bezpłatny. W kompleksie fortecznym działa kilka wystaw stałych i czasowych, udostępnianych przez Komitet Kopca Kościuszki oraz instytucje współpracujące.
Od 2007 roku w sąsiedztwie kopca przebiega trasa Biegu Trzech Kopców.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Waszyngtona 1, 30-204 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–19:00
- Telefon: +48124251109
- Strona internetowa: kopieckosciuszki.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (25 456 opinii)
