Bazylika Dominikanów Świętej Trójcy w Krakowie to gotycka świątynia związana z konwentem zakonu kaznodziejskiego. Obiekt stoi na Starym Mieście i wyróżnia się długą historią, licznymi kaplicami oraz bogato wyposażonym wnętrzem, w którym zachowały się późnogotyckie i barokowe elementy.
Historia
Dominikanie przybyli do Krakowa w 1222 roku pod przewodem św. Jacka. Biskup Iwo Odrowąż przekazał im istniejący częściowo drewniany, częściowo murowany kościół parafialny pw. Świętej Trójcy; świątynia została konsekrowana 12 marca 1223 roku. Po najazdu Mongołów w 1241 roku rozpoczęto budowę nowego, gotyckiego kościoła i klasztoru.
Pierwotnie świątynia była trójnawową halą; na przełomie XIV i XV wieku przebudowano ją na kościół bazylikowy. Do połowy XIX wieku charakterystycznym elementem była murowana, wolno stojąca wieża-dzwonnica przy wylocie ul. Stolarskiej. W pożarze Krakowa w 1850 roku spłonęło prawie całe wnętrze świątyni, a dzwonnica uległa zniszczeniu.
Odbudowa trwała od 1850 do 1884 roku pod kierunkiem architekta Teofila Żebrawskiego. Prace objęły m.in. wymianę zniszczonych elementów kamiennych, montaż nowych witraży autorstwa Hübnera oraz wzniesienie neogotyckiej kruchty w 1876 roku. Po krytyce niektórych rozwiązań estetycznych i szeregu interwencji konserwatorskich kościół ponownie poświęcono w 1884 roku. W 1957 roku świątynia otrzymała godność bazyliki mniejszej, a w 2018 roku rozpoczęto kompleksową renowację wnętrza.
Wnętrze i wyposażenie
Kościół zachował układ trójnawowy z systemem filarowo-skarpowym charakterystycznym dla Krakowa oraz wydłużone prezbiterium zakończone prostą ścianą. W prezbiterium znajduje się grób księcia Leszka Czarnego, zmarłego w 1288 roku, oraz brązowa płyta humanisty Filipa Kallimacha, wykonana według projektu Wita Stwosza.
Organy zbudowała w 1890 roku firma Braci Rieger z Jägerndorfu jako opus 756. Instrument posiada 30 głosów, mechaniczną trakturę gry oraz pneumatyczną trakturę rejestrów, i zachowuje swoją pierwotną koncepcję brzmieniową jako przykład romantycznego budownictwa organowego.
Jakie kaplice znajdują się w kościele?
Po stronie nawy południowej (prawej) mieszczą się m.in. Kaplica św. Róży Limańskiej ufundowana przez Lubomirskich na początku XVII wieku z XVII‑wieczną kratą; Kaplica św. Tomasza, powstała w XV wieku i nakryta sklepieniem sieciowym; Kaplica Zbawiciela z 1368 roku, później odrestaurowana przez rodzinę Przeździeckich; Kaplica św. Józefa z ołtarzem neogotyckim projektu Mariana Pavoniego; Kaplica św. Dominika z galerią rodziny Myszkowskich oraz kaplica Różańcowa z obrazem Matki Boskiej Różańcowej i polichromiami ukazującymi tajemnice różańcowe.
Po stronie nawy północnej (lewej) znajduje się m.in. Kaplica Zbaraskich z czarnym marmurem i eliptyczną kopułą, zaprojektowana przez braci Andrea i Antonio Catello; Kaplica św. Marii Magdaleny z elementami renesansowymi; Kaplica Jezusa Ukrzyżowanego z fragmentami malowideł gotyckich oraz marmurowym pomnikiem generała Jana Skrzyneckiego; Kaplica św. Jacka, gdzie w barokowym grobie znajdują się szczątki świętego, z ołtarzem Baltazara Fontany i polichromiami Karola Dankwarta.
Klasztor dominikanów
Zabudowania klasztorne przylegają do kościoła od strony północnej i skupione są wokół trzech wirydarzy. Krużganki pierwszego wirydarza nazywane są krakowskim campo santo ze względu na liczne pomniki, nagrobki i tablice epitafijne wmurowane w ściany. Sklepienia krużganków pochodzą z XIV wieku, a większość nagrobków i epitafiów datuje się na XVI i XVII wiek.
Najstarszym elementem zabudowań jest romański refektarz z dzikiego kamienia z portalem ozdobionym plecionką, identyfikowany z pierwotnym kościołem przekazanym dominikanom w 1222 roku lub z oratorium po pożarze z 1225 roku. W refektarzu zachowały się malowidła z XV i XVI wieku.
Informacje praktyczne
- Adres: Stolarska 12, 31-043 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–pt 6:30–21:00, sob 8:00–22:00
- Telefon: +48124231613
- Strona internetowa: krakow.dominikanie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 491 opinii)
