W Krakowie prowadzone są prace rozbiórkowe i remontowe w budynku znanym jako Szary Dom, przy ulicy Jerozolimskiej 3. Wykonywane są prace wewnątrz obiektu — usuwane są warstwy tynków, współczesne płyty gipsowo-kartonowe oraz stare wyposażenie. Rozebrano też powojenną więźbę dachową, a w planach jest odtworzenie dachu krytego dachówką według pierwotnego projektu z lat 20. XX wieku.
Jak będzie wyglądać adaptacja Szarego Domu?
Prace koncentrują się na usunięciu elementów dobudowanych po wojnie i przywróceniu historycznych cech konstrukcji. W miejscu zniszczonej więźby dachowej projekt przewiduje montaż nowej konstrukcji oraz pokrycie dachówką wzorowaną na pierwotnym projekcie z lat 20. XX wieku. W adaptowanym wnętrzu znajdzie się fragment wystawy stałej Muzeum KL Plaszow; ekspozycja ma łączyć opowieści więźniów z prezentacją losów funkcjonariuszy administracji obozowej.
Co zachowano i co przypomina o historii budynku?
Szary Dom powstał w 1925 roku jako budynek administracyjny cmentarza Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i siedziba Bractwa Przedpogrzebowego Chewra Kadisza. W czasie funkcjonowania obozu KL Plaszow budynek mieścił biura zarządu, a w piwnicach urządzono areszt — od sierpnia 1943 r. znajdowały się tam cele, ciemnice i tzw. stójki. Po zajęciu terenu przez jednostki Armii Czerwonej w pierwszej połowie 1945 roku w piwnicach przetrzymywano także sowieckich żołnierzy; w budynku zachowały się napisy pozostawione przez tych więźniów.
Co dzieje się na terenie Memoriału i jaki jest harmonogram?
Prace przy nowym budynku Muzeum KL Plaszow — Memoriału — są na finiszu. Frontowa elewacja została wykończona, a dach ze świetlikami uzyskuje zielone pokrycie zgodnie z założeniami projektu. Na zewnątrz realizowane są prace porządkowe oraz montaż małej architektury, takich jak ławki i kosze. Kolejnym krokiem będzie produkcja i montaż wystawy stałej; planowany termin udostępnienia Memoriału publiczności to początek 2027 roku.
W Szarym Domu adaptacja ma połączyć elementy pamięci o ofiarach oraz materiał dokumentujący działalność personelu obozu. W najbliższych miesiącach prace będą przechodzić z fazy rozbiórkowej do etapu przygotowania przestrzeni pod ekspozycję i instalacje muzealne.
