| Podstawowe informacje | |
|---|---|
| Pełne imię | Andrzej Marian Abłamowicz |
| Data urodzenia | 15 maja 1929 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 2 marca 1985 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Zawód | inżynier, pilot cywilny, pilot doświadczalny |
| Główny pracodawca | Główny Instytut Lotnictwa (GIL) |
| Wykształcenie | Inżynier-mechanik, Politechnika Warszawska (1956) |
| Godziny lotów | 8103 godziny |
| Typy maszyn | 152 typy szybowców, samolotów i śmigłowców |
| Wybrane odznaczenia | |
| Ordery i krzyże | Krzyż Oficerski i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi |
| Sport i wyróżnienia | Odznaka „Zasłużony Mistrz Sportu” (1957), Honorowy Pilot Wojskowy PRL I Klasy (1961), Dyplom im. Paula Tissandiera FAI (1978) |
Andrzej Abłamowicz zyskał rozpoznanie jako pilot doświadczalny i propagator polskich konstrukcji lotniczych. Przez większość kariery pracował w Głównym Instytucie Lotnictwa, gdzie prowadził próby w locie, obloty prototypów i badania lotów eksperymentalnych.
Młodość i początki lotniczej pasji
Urodził się w Krakowie w rodzinie inteligenckiej. Już od 1938 zajmował się modelarstwem lotniczym. Podczas II wojny światowej uzyskał zawód ślusarza, uczył się na tajnych kompletach i służył w Armii Krajowej jako łącznik.
Tuż po wyzwoleniu, w 1945 roku, odbył podstawowe szkolenie szybowcowe na szybowcu SG-38 na kursie w Bodzowie i zdobył kategorie A i B pilota szybowcowego. W 1947 rozpoczął dalsze kształcenie lotnicze i w tym samym roku przeszedł szkolenie samolotowe w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej, gdzie był prymusem kursu.
Kariera w badaniach lotniczych i obloty prototypów
W maju 1950 roku Główny Instytut Lotnictwa zlecił mu lot na motoszybowcu Pegaz, a dzień później zatrudniono go w Dziale Badań w Locie GIL. Stał się tym samym pierwszym po wojnie etatowym pilotem doświadczalnym Instytutu. Początkowo prowadził próby homologacyjne wspólnie z Wiktorem Pełką.
W 1956 ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej z dyplomem inżyniera-mechanika specjalizującego się w budowie płatowców. W 1959 został kierownikiem Zakładu Badań w Locie GIL i pełnił tę funkcję przez 14 lat. Oblatał prototypy takich samolotów jak TS-8 Bies (1955), MD-12 (1959) i TS-11 Iskra (1960).
Próby, incydenty i specyficzne loty testowe
W czasie prób często mierzył się z awariami i nietypowymi sytuacjami. Na prototypie szybowca Bocian w 1953 wylądował mimo złamanego drążka sterowego, sterując 8-centymetrowym kikuta. Na prototypie TS-11 Iskra powrócił do Warszawy bez napędu, przelatując 86 km z wysokości 9000 m po wyłączeniu silnika.
W ramach badań osiągał wysokie pułapy i przeciążenia: w lotach z silnikiem SO-1 na samolocie Ił-28 osiągał pułap 11 000 m, a w próbach przeciążeń na myśliwcu Lim-2 zarejestrowano przeciążenie 10,7 G. Te doświadczenia miały ujemny wpływ na jego stan zdrowia.
Sport lotniczy, rekordy i działalność międzynarodowa
Akrobacja lotnicza była jego ulubioną dziedziną sportową. W 1952 jako pierwszy w Polsce wykonał beczkę na szybowcu Jastrząb w locie wleczonym za samolotem. W 1957 na samolocie TS-8 Bies uzyskał dwa rekordy świata w sporcie lotniczym — w wysokości lotu i w odległości w obwodzie zamkniętym.
Uzyskał również rekordy szybkości wznoszenia na odrzutowym Jak-23 oraz rekord świata prędkości lotu w obwodzie zamkniętym na TS-11 Iskra w 1964. Łącznie osiągnął 11 rekordów oraz kilka rekordów Polski w różnych kategoriach. Reprezentował polskie lotnictwo sportowe w FAI i działał w Międzynarodowej Komisji Akrobacji Lotniczej.
Publikacje i aktywność ekspercka
Wykorzystał doświadczenie zawodowe w pracach pisanych: jest współautorem podręczników i publikacji technicznych, m.in. pozycji „Podstawy aerodynamiki i mechaniki lotu” (współautorstwo z Władysławem Nowakowskim, 1980) oraz kilku pozycji dotyczących akrobacji i lotów IFR. Spisał także wspomnienia zatytułowane „Nikogo nie zestrzeliłem”, nagrodzone w konkursie, lecz nie dopuszczone do druku; po jego śmierci praca przepadła.
Śmierć i pochówek
W styczniu 1985 przeszedł na emeryturę. Zmarł 2 marca 1985 na atak serca. Jest pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, kwatera C12, rząd 6, grób 4; w grobie spoczywa również jego żona Zofia z d. Surowiec, wieloletnia stewardesa PLL LOT.
