| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Zofia Józefa Alexandrowicz |
| Data urodzenia | 25 kwietnia 1930 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 20 czerwca 2024 |
| Miejsce śmierci | Kraków |
| Zawód | geolożka, geomorfolożka, profesor nauk o Ziemi |
| Instytucja | Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków |
| Alma mater | Uniwersytet Jagielloński; Akademia Górniczo-Hutnicza |
| Specjalność | ochrona przyrody nieożywionej, georóżnorodność |
| Wybrane prace | Skałki piaskowcowe (1978); Groty Kryształowe (2000) |
| Odznaczenia | Złoty Krzyż Zasługi; nagrody PAN |
Zofia Alexandrowicz związana była zawodowo z Instytutem Ochrony Przyrody PAN w Krakowie i uznawana za jedną z pionierów geoochrony w Polsce. Jej badania koncentrowały się na skałkach piaskowcowych, procesach rzeźbotwórczych Karpat oraz ochronie dziedzictwa geologicznego.
Życiorys i kariera naukowa
W 1950 zdała maturę i rozpoczęła studia geologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W kolejnym roku kierunek przeniesiono na Akademię Górniczo-Hutniczą, na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym, gdzie uzyskała magisterium. Po studiach pracowała jako nauczycielka w krakowskim Technikum Geologicznym.
W 1958 została zatrudniona w Zakładzie Ochrony Przyrody PAN, początkowo jako asystentka. Doktorat uzyskała w 1965 na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie badań utworów górnej kredy występujących na wyspie Wolin. Habilitację otrzymała w 1978 za rozprawę o skałkach piaskowcowych zachodnich Karpat fliszowych. Tytuł profesora nadano jej 24 czerwca 1993. W Instytucie Ochrony Przyrody PAN pełniła funkcje profesora nadzwyczajnego od listopada 1993, a profesora zwyczajnego od 1 maja 1997. Kierowała Pracownią, a następnie Zakładem Ochrony Przyrody Nieożywionej oraz Zakładem Georóżnorodności w latach 1970–2000.
Wykłady, promotorstwo i zakończenie aktywności zawodowej
Prowadziła wykłady na Akademii Rolniczej w Krakowie w latach 1969–1977 oraz w Studium Podyplomowym AGH w latach 1995–1998. Uczyła również studentów i doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Była promotorką trzech prac doktorskich, w tym pracy Włodzimierza Margielewskiego. Na emeryturę przeszła w 2001, a następnie przez kilka lat kontynuowała pracę naukową.
Prace badawcze i wkład w ochronę dziedzictwa geologicznego
Główny nurt badań Zofii Alexandrowicz obejmował skałki piaskowcowe w Beskidach i na Pogórzu Karpackim: ich rozmieszczenie, cechy morfologiczne, genezę i problemy ochrony. Wyniki tych badań zebrała w monografii habilitacyjnej z 1978. Zajmowała się także formami wydmowymi Pustyni Błędowskiej, górskimi wodospadami, rolą ruchów masowych w kształtowaniu rzeźby Karpat oraz procesami wietrzenia powierzchni skałek.
Istotny był jej wkład w rozwój geoochrony. Kierowała zespołem przygotowującym monografię Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce (1992). Dzięki jej działaniom Groty Kryształowe w Kopalni Soli Wieliczka zostały uznane za rezerwat przyrody w 2000; była też głównym współautorem i redaktorem monografii poświęconej tym grotom. Autorka i współautorka ponad 250 publikacji, współpracowała m.in. z Włodzimierzem Margielewskim, Janem Piotrem Urbanem oraz z mężem, profesorem Stefanem Witoldem Alexandrowiczem.
Nagrody i odznaczenia
Otrzymała Nagrody Naukowe Polskiej Akademii Nauk w 1974 i 1979. W 1983 uhonorowano ją Srebrną Odznaką "Za zasługi dla Ziemi Krakowskiej", a w 1984 przyznano Złoty Krzyż Zasługi. W 1985 otrzymała Medal 40-lecia Polski Ludowej, a w 2003 Nagrodę Naukową Ministerstwa Środowiska. Zmarła 20 czerwca 2024 i została pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
