| Dane | |
|---|---|
| Data urodzenia | 3 marca 1911 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 30 lipca 2013 |
| Miejsce śmierci | Kraków |
| Zawód | Chemiczka, wynalazczyni |
| Wykształcenie | Wydział Chemii, Uniwersytet Jagielloński |
| Znana z | tarcze do cięcia i szlifowania metali; kleje w tubkach; środki chemiczne |
| Nagrody | Nagroda Państwowa I stopnia |
| Dzieci | syn Jerzy (ur. 1947) |
Janina Adamczyk była polską chemiczką i wynalazczynią aktywną w drugiej połowie XX wieku. Najbardziej rozpoznawana jest dzięki opracowaniom przemysłowym — m.in. rozwiązaniom do szlifowania i cięcia metali oraz formom klejów sprzedawanych w tubkach.
Życiorys i wykształcenie
Urodziła się 3 marca 1911 w Krakowie. Kilka miesięcy po jej narodzinach zmarła matka, a w 1916 ojciec zginął na wojnie, w efekcie trafiła na wychowanie do ciotki i wuja. Przed wybuchem II wojny światowej ukończyła studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie poznała m.in. Józefa Cyrankiewicza i Edwarda Ochaba.
Aresztowanie, obóz i powrót do Krakowa
Jeszcze w 1939 wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej w randze podporucznika i działała jako kurier Komendy Głównej, przewożąc pieniądze i broń. W marcu 1941 została aresztowana; najpierw trafiła do więzienia na Montelupich, a następnie do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W obozie była poddawana eksperymentom pseudomedycznym — między innymi miała wstrzyknięte wszy z tyfusem. Po wyzwoleniu wróciła do Krakowa pieszo.
Działalność zawodowa po wojnie
Po wojnie pracowała do końca lat 50. XX wieku w Krakowskim Przedsiębiorstwie Aptek, gdzie przygotowywała leki dla aptek i nadzorowała ich produkcję. Nie była prześladowana za działalność w ZWZ, lecz nie otrzymała awansu z tego tytułu.
Praca w zakładach chemii gospodarczej i wynalazki
W latach 60. przeszła do Zjednoczonych Zakładów Chemii Gospodarczej Inco, do laboratorium kontroli jakości. Jej zadaniem było śledzenie mediów zachodnich i doskonalenie formuł produktów. W czasie pracy w Inco opracowała szereg nowych produktów: między innymi pastę do podłóg w emulsji, która nie wymagała podgrzewania w wodzie, a także pomysł sprzedaży past do butów w tubkach.
Adamczyk opracowała również pastę ścierną „Automax” do renowacji lakierów samochodowych oraz kleje w tubkach — na potrzeby ich produkcji uruchomiono nowy zakład. Była autorką tarcz do szlifowania i cięcia metali używanych na szlifierkach, za co otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia. Nie uzyskała jednak patentów na swoje rozwiązania, ponieważ prawa do zgłoszeń należały do zakładów, w których była zatrudniona; za wynalazki otrzymywała premie od pracodawcy.
Sprawa płynu do mycia naczyń „Ludwik”
W zakładach Inco powstał też płyn do mycia naczyń „Ludwik”. Kwestia autorstwa formuły nie jest jasna — w powszechnej opinii autorką projektu bywa wskazywana Janina Adamczyk. Patent zarejestrowali inżynierowie z zakładu w Górze Kalwarii: Hanna Majchert i Zbigniew Korda. Adamczyk nigdy nie wypowiedziała się publicznie na temat autorstwa tej formuły.
Późniejsze lata i śmierć
Pod koniec XX wieku zamieszkała w domu pomocy społecznej. Miała syna Jerzego, urodzonego w 1947 roku. Janina Adamczyk zmarła 30 lipca 2013 w Krakowie.
