Skałki Twardowskiego to dawne wyrobisko wapienia leżące w północno-zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie, wchodzącego w skład Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Kamieniołom znajduje się po wschodniej stronie ul. Tynieckiej i na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej. Obecnie teren pełni funkcję rekreacyjną i nosi nazwę Uroczyska Skałki Twardowskiego.
Gdzie dokładnie leży obiekt?
Skałki zajmują północno-zachodni fragment wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie. Granicę od strony zachodniej wyznacza ulica Tyniecka, przy której stoi wysoki mur skalny. Od strony północnej kamieniołom sąsiaduje z ogrodzeniem jednostki wojskowej.
Historia wydobycia i zastosowania wapienia
Wapień z tego rejonu wydobywano od wielu wieków. Na Krzemionkach Zakrzowskich działało kilka łomów — obok Skałek Twardowskiego istniały Łom Bergera, Kapelanka i Zakrzówek, przy czym Kapelanka i Zakrzówek były największe. Surowiec z kamieniołomów wykorzystywano do budowy dróg i domów. W drugiej połowie XIX wieku wapienie służyły także do wznoszenia umocnień Twierdzy Kraków.
Podczas eksploatacji zdarzały się podtopienia łomów, jednak jakość surowca i wygoda dostępu miały istotny wpływ na prowadzenie wydobycia.
Co można zobaczyć na miejscu?
Teren dawnego kamieniołomu przekształcił się w obszar rekreacyjny z siecią ścieżek turystyki rowerowej i pieszej. Po zaprzestaniu eksploatacji większość wyrobiska zarosła lasem, choć zachowały się niewielkie polanki. W lesie, biegnąc równolegle do ulicy Tynieckiej, występuje mur skalny o wysokości do 20 m. Drugi, krótszy i niższy mur leży wzdłuż północno-zachodniego ogrodzenia jednostki.
Na terenie dawnego kamieniołomu występuje wiele skałek rozrzuconych w różnych jego częściach. W obszarze tym znajdują się też liczne jaskinie i schroniska — wymienia się m.in. Jaskinię Jasną, Jaskinię Niską, Jaskinię pod Nyżą, Jaskinię Twardowskiego, Jaskinię Wywiew, Jaskinię z Kulkami oraz Okienko Zbójnickie. Największa z nich, Jaskinia Twardowskiego, ma przebadane przez grotołazów korytarze o łącznej długości około 500 m (stan badań do 2019 roku).
Jaka jest budowa geologiczna skał?
Wapień kamieniołomu pochodzi z jury późnej. Najwyższe partie skał są silnie porowate i zawierają epigenetyczne krzemienie o nieregularnym kształcie. Krzemienie występują zarówno jako gniazda, jak i naskorupienia na powierzchniach pęknięć skalnych oraz na powierzchni abrazyjnej. Nie są powiązane z jedną określoną strukturą wapienną i najczęściej pojawiają się w strefach przyuskokowych w przystropowych partiach osadów jurajskich.
Krzemienie powstały w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych, które ukształtowały obecny zrąb Zakrzówka. W strefach uskokowych prawdopodobnie płynęły wody termiczne; z nich wytrącała się krzemionka osiadająca na podłożu skalnym.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 986 opinii)
